درمان آسیبدیدگی ورزشی | از فیزیوتراپی تا حرکات اصلاحی و اصلاح پوسچر
احتمال بروز آسیب ورزشی برای ورزشکاران حرفهای و آماتور وجود دارد، اما شدت جراحات و صدمات میتواند متفاوت باشد. در اغلب موارد، به دلیل وارد کردن فشار بیش از حد بر عضلات، احتمال بروز آسیبهای ورزشی افزایش مییابد.
در این مطلب از سایت کلینیک راشا، بهترین کلینیک لاغری اصفهان به معرفی و بررسی درمان آسیبدیدگیهای ورزشی میپردازیم.
با این حال، آسیبهای ورزشی به دو نوع معمولی و حاد تقسیم میشوند. آسیبهای معمولی غالباً با یک دوره استراحت کوتاه و چندروزه درمان میشوند، اما درمان آسیبهای ورزشی از نوع حاد نیازمند مداخلات پزشکی است. در برخی موارد ممکن است شدت این جراحات به اندازهای زیاد باشد که درمان آنها دشوار یا طولانی شود.
انواع متداول آسیبهای ورزشی
فرقی نمیکند که شما یک ورزشکار حرفهای هستید یا فردی که فقط آخر هفته ورزش میکند؛ همیشه احتمال آسیبدیدگی وجود دارد. هنگامی که دچار آسیب ورزشی میشوید، بدن شما در برابر آسیبدیدگی مجدد و حتی بیماریهایی مانند آرتروز آسیبپذیرتر خواهد شد.
دلایل زیادی برای صدمات ورزشی وجود دارد، اما شایعترین علتها شامل حوادث، ضربه، فشارهای مکرر و گرم نکردن یا کشش نامناسب قبل از ورزش است.
در ادامه به متداولترین آسیبهای ورزشی اشاره میکنیم:
- فشارهای عضلانی
- دررفتگی
- ورم کف پا
- شکستگی
- ضربه مغزی
- پیچخوردگی
- آسیب به دندان
- پارگی مینیسک
- خراش یا بریدگی
- آسیب روتاتور کاف
- ضربه تاندون آشیل
- آسیب رباط صلیبی قدامی (ACL)
معرفی روشهای درمان آسیبهای ورزشی
قبل از بیان روشهای درمان آسیبهای ورزشی باید به این نکته توجه داشت که در صورت عدم درمان صحیح یا استفاده از روش درمانی نامناسب، نهتنها آسیبها بهبود پیدا نمیکنند، بلکه شدت آنها افزایش یافته و درمان دشوارتر میشود.
به همین دلیل پزشک معالج ابتدا:
- وضعیت جسمانی بیمار را بررسی میکند
- نوع و شدت آسیب را ارزیابی میکند
- سپس روش درمانی مناسب را انتخاب مینماید
روشهای رایج درمان آسیبهای ورزشی
- فیزیوتراپی
- لیزر درمانی
- مگنتتراپی
- تزریق کورتیزون
- شاکویو تراپی
- استفاده از داروهای مسکن
- گچ گرفتن یا ثابت کردن عضو آسیبدیده
درمان آسیبدیدگیهای ورزشی با فیزیوتراپی
امروزه با حرفهای شدن رشتههای ورزشی، درمان آسیبهای ورزشی نیز پیشرفت زیادی کرده است. فیزیوتراپی یکی از کمخطرترین و مقرونبهصرفهترین روشهای درمانی محسوب میشود. هدف از فیزیوتراپی ورزشکاران آسیبدیده، بازگرداندن سطح آمادگی جسمانی به وضعیت قبل از آسیب در کوتاهترین زمان ممکن است.
اهداف اصلی فیزیوتراپی
- پیشگیری از کاهش سطح آمادگی ورزشکار
- بازیابی توان و قدرت بافت آسیبدیده
- پیشگیری از ضعف عضلانی، خشکی مفاصل و محدودیت حرکتی
شروع زودهنگام فیزیوتراپی میتواند طول درمان را کوتاه کرده و از تشدید آسیب جلوگیری کند. به همین دلیل در سطوح حرفهای ورزش، هر تیم دارای کادر پزشکی است که در زمین مسابقه اقدامات اولیه مانند کمپرس یخ، آتلبندی و کنترل درد را انجام میدهند.
بررسی درمان دردهای مفصلی با ورزش و فیزیوتراپی
پژوهشگران علوم پزشکی اعلام کردهاند که ورزش میتواند دردهای مفصلی ناشی از التهاب (آرتریت) را کاهش دهد. فعالیت بدنی باعث:
- افزایش قدرت عضلانی
- کاهش سفتی مفاصل
- بهبود انعطافپذیری
- افزایش اعتماد به نفس و خلقوخو
میشود.
ورزش همچنین به خواب بهتر، کنترل وزن و افزایش انرژی کمک میکند و میتواند خطر بیماریهایی مانند دیابت، پوکی استخوان و بیماریهای قلبی را کاهش دهد.
اهمیت گرم کردن قبل از ورزش برای درد مفاصل
تفاوتی نمیکند که از درد مفاصل رنج میبرید یا نه؛ گرم کردن قبل از ورزش ضروری است.
فعالیت ورزشی بدون گرم کردن عضلات میتواند باعث درد و آسیب شود.
روشهای گرم کردن شامل:
- دوش آب گرم
- استفاده از کیسه آب گرم
- نرمشهای آرام و تدریجی
- حرکات کششی ملایم
فعالیتهای ورزشی مناسب برای درد مفاصل
کارشناسان انجام حرکات زیر را برای گرم کردن مفاصل توصیه میکنند (هر حرکت ۳ تا ۵ بار):
- بالا انداختن شانهها
- حرکات دورانی بازوها
- خم شدن به پهلو
- چرخش تنه با پاهای باز
بررسی آسیبدیدگی تاندونها و لیگامانها
وجود رشتههای انعطافپذیر و محکم پروتئینی باعث پایداری مفاصل میشود. این رشتهها رباط یا لیگامان نام دارند و نقش بسیار مهمی در ساختمان اسکلتی بدن دارند.
رباط یا لیگامان چیست؟
رباط نواری محکم و انعطافپذیر است که استخوانها را به یکدیگر متصل میکند و از حرکات بیش از حد مفصل جلوگیری مینماید.
لیگامانها از بافت همبند و سلولهایی به نام فیبروبلاست تشکیل شدهاند که پروتئین کلاژن ترشح میکنند.
علل آسیبهای لیگامان
- تصادفات
- فعالیتهای سنگین
- ضربه و فشار
- ورزشهایی مانند فوتبال، بسکتبال، دوچرخهسواری
- حرکات ناگهانی و وضعیت نادرست نشستن و خوابیدن
علائم آسیب رباطها
- درد خفیف تا شدید
- تورم و التهاب
- بیحسی یا گزگز
- محدودیت حرکت
- خالی کردن مفصل
روشهای درمان آسیبهای لیگامان
رفع کشیدگی و دررفتگی
- استراحت
- کمپرس سرد
- حرکات کششی ملایم
درمان پارگی کامل
- جراحی (در صورت تشخیص پزشک)
- مراقبتهای پس از جراحی
- فیزیوتراپی و الکتروتراپی
برطرف کردن پارگی ناقص
- بانداژ و آتل
- داروهای ضد التهاب
- فیزیوتراپی و تمرین درمانی
تفاوت تاندون و لیگامان
- تاندون: اتصال ماهیچه به استخوان
- لیگامان: اتصال استخوان به استخوان
لیگامانها متراکمتر بوده و نقش اصلی آنها تثبیت مفصل و جلوگیری از دررفتگی است.
بررسی حرکات اصلاحی برای درمان دیسک کمر
استراحت طولانیمدت برای درد کمر نهتنها مفید نیست، بلکه میتواند روند درمان را مختل کند. تمرینهای حرکتی کنترلشده باعث:
- پخش مواد مغذی در دیسک
- کاهش درد
- پیشگیری از بازگشت علائم
میشوند.
تمرینهای حرکتی مککنزی
این تمرینها یک برنامه جامع برای:
- کاهش سریع درد
- بازگشت به فعالیت روزمره
- کاهش احتمال عود درد
هستند و باید توسط فیزیوتراپیست آموزش داده شوند.
حرکتهای تثبیت وضعیت کمر
این تمرینها به حفظ وضعیت طبیعی ستون فقرات کمک کرده و از سطوح ساده تا پیشرفته انجام میشوند.
مدت زمان بهبود دیسک کمر
در اغلب موارد:
- بهبود علائم طی چند هفته رخ میدهد
- ترمیم دیسک حدود ۶ هفته زمان میبرد
- دیسک آسیبدیده پس از بهبود کمی ضعیفتر باقی میماند
بررسی اصلاح پوسچر (Posture)
اصلاح پوسچر نقش مهمی در سلامت اسکلتی–عضلانی دارد. پوسچر به وضعیت بدن در حالت:
- ایستاده
- نشسته
- خوابیده
گفته میشود.
انواع پوسچر
- پوسچر استاتیک
- پوسچر دینامیک
اختلالات شایع پوسچر
- گردن به جلو
- شانه گرد
- قوز پشت (کیفوز)
- گودی بیش از حد کمر
- اسکولیوز
- زانو پرانتزی یا ضربدری
- کف پای صاف
اصلاح پوسچر و ارگونومی
۷۶٪ شاغلان دارای وضعیت بدنی نامناسب هستند. اصلاح پوسچر و آموزش ارگونومی میتواند:
- دردهای اسکلتی–عضلانی را کاهش دهد
- از بازگشت مجدد درد جلوگیری کند
- نقش فعال بیمار در درمان را افزایش دهد
حرکات اصلاحی چه کاربردی دارند؟
حرکات اصلاحی در درمان:
- دیسک کمر
- کمر درد
- زانو پرانتزی
- گردن درد
و سایر اختلالات اسکلتی–عضلانی بسیار مؤثر هستند.
جمعبندی نهایی
- آسیبهای ورزشی قابل پیشگیری و درمان هستند
- فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی نقش کلیدی دارند
- اصلاح پوسچر و ارگونومی از بازگشت آسیب جلوگیری میکند
- درمان باید متناسب با شدت آسیب انتخاب شود